Thứ Hai, 12 tháng 8, 2013

Trên toàn quốc, các trường học đang gấp rút mở các lớp giảng dạy về khởi nghiệp. Trên các danh sách best-seller phủ kín những cuốn sách “phải đọc nếu bạn muốn khởi nghiệp”
Xu hướng trên đang khơi dậy lại cuộc tranh luận chưa có hồi kết trong giới kinh doanh: Khởi nghiệp là kỹ năng có thể đào tạo được, hay chỉ có thể phát triển bằng cách tự trải nghiệm? 
Những người ủng hộ tư tưởng đầu tiên trên cho rằng nếu bạn có thể đào tạo những kĩ năng chung của kinh doanh, bạn cũng có thể hỗ trợ họ điều hành công ty của mình. Họ tin rằng với các nghiên cứu về khởi nghiệp đã phát triển mạnh mẽ trong vài năm qua, các nhà giáo dục hoàn toàn có thể giúp đỡ các doanh nhân khởi nghiệp tránh khỏi những sai lầm thường gặp.
Ngược lại, những người chỉ trích cho rằng logic trên là quá ngây thơ: Khởi nghiệp và điều hành kinh doanh cần những kĩ năng mà chỉ có thể nhận được từ thực tế chứ không thể được dạy trong lớp học – mọi thứ, từ con người tới sản phẩm, xử lý hàng tấn sự cố mà bạn không bao giờ nghĩ đến sẽ xảy ra khi làm startup.
Dưới đây chúng tôi sẽ trình bày cả 2 góc nhìn trên
Phía ủng hộ: Học từ những sai lầm
Noam Wasserman, Harvard Business School
Tám mươi năm trước, Ralph Heilman, hiệu trưởng trường đại học thương mại Northwestern, đã viết một bài có tựa đề, “Liệu có thể đào tạo được năng lực kinh doanh không?”. Và câu trả của ông là : Có ! Hãy rút ra bài học từ thực tế, phân tích và sắp xếp lại, chỉ ra những gì hiệu quả và không hiệu quả, sau đó hãy dạy cho họ – như chúng ta vẫn thường làm với các kĩ sư, bác sĩ hay luật sư.
Rõ ràng MBA đã được đào tạo thành công nhờ các quy trình, vậy tại sao khởi nghiệp lại không thể? Doanh nhân khởi nghiệp dù thế nào thì cũng là một nhà quản trị, và cũng có thể dạy như sinh viên quản trị kinh doanh về marketing, tài chính hay các môn học khác, được bổ sung bằng các bài giảng được thiết kế đặc biệt dành cho các startup.
Và những bài giảng này đang ngày càng được hoàn thiện.
Ban đầu giáo dục khởi nghiệp vẫn chủ yếu dựa vào các case study và các câu chuyện thực tế. Hơn 1 thập kỷ vừa qua, việc phân tích những điều đem đến thành công hay thất bại của khởi nghiệp đã được các học giả nâng lên một tầm cao mới. Hiện giờ chúng tôi đang phát triển một dự án có tên “Moneyball for Founders” – chú trọng dữ liệu để tìm hiểu bản chất đằng sau các giai thoại và niềm tin phổ biến –  hứa hẹn sẽ nâng tầm giáo dục khởi nghiệp thành một cuộc cách mạng giống như cuộc cách mạng bóng bầu dục cách đây 1 thập kỉ.
Hơn cả linh cảm
Các nhà sáng lập thường ra quyết định phụ thuộc nhiều vào linh cảm của mình, nhưng đôi khi những con số lại cho thấy điều ngược lại. Chúng ta có thể dạy cho họ cách sử dụng những dữ liệu đó để tránh khỏi những sai lầm thông thường.
Ví dụ, với niềm đam mê và sự tự tin thường gặp trong những ngày đầu, các nhà khởi nghiệp thường đánh giá chưa đủ về những nguồn lực và thời gian cần thiết để hoàn thành công việc…. Đa số các nhà sáng lập – quản lý thường quá lạc quan vào tầm nhìn của mình. Họ nghĩ chính mình sẽ dẫn dắt công ty tới việc gọi vốn thành công, nhưng thống kê lại cho thấy khi startup  được đầu tư tới vòng thứ 3, hơn một nửa các founder – CEO đã bị thay thế.
Tìm hiểu về những nguy cơ này, cùng những kết quả rút ra từ các số liệu trong quá khứ, sẽ có thể giúp cho các doanh nhân khởi nghiệp đưa ra được quyết định đúng sớm hơn thay vì phải mò mẫm, thất bại, rồi lại thử lại.
Dĩ nhiên, các nhà sáng lập startup tin rằng họ có thể học hỏi được. Hai thập kỷ vừa qua, nhu cầu về các khóa học khởi nghiệp đã tăng vọt. Năm 2011, “Lean Startup” tuy không lọt vào danh sách best seller nhưng cũng được đánh giá là một trong  những cuốn sách kinh doanh hay nhất của năm.
Đương nhiên, hoàn toàn chỉ dựa trên vào các lớp học là một sai lầm. Kĩ năng khởi nghiệp có thể học được bằng nhiều cách khác nhau, ví dụ như thử nhập vai thực tế, các bài tập tự đánh giá, hay làm việc cùng với cố vấn. Thực tế, nhiều chương trình giảng dạy khởi ngiệp hiện nay là kết hợp giữa giáo dục truyền thống với hình thức tự trải nghiệm hoặc học hỏi từ cố vấn.
Các vấn đề thường gặp phải
Vậy có phần nào thuộc về khởi nghiệp mà ta không thể dạy không? Chắc chắn rồi, nhưng đó cũng giống như những gì bạn không thể dạy về kiến trúc, y tế hay luật. Nhiều người đã chỉ ra rằng những kỹ năng “không thể đào tạo” này chủ yếu liên quan tới con người: ví dụ, làm thế nào nhân viên bán hàng có thể làm cho khách hàng nói “có” sau hàng loạt những câu trả lời “không”. Nhưng bạn biết đấy, mọi người đều phải phát triển những kỹ năng con người (people skill) này để hòa nhập cùng thế giới và thành công. Mọi người đều có trải nghiệm xây dựng những mối quan hệ mới hay tạo động lực cho người khác. Hãy khai thác những kinh nghiệm đó và áp dụng chúng khi bạn khởi nghiệp.
Có lập luận cho rằng thất bại luôn đi kèm với thành công, và đó là điều tất yếu – và những bài học đó là một phần trải nghiệm của những doanh nhân khởi nghiệp. Lập luận này cũng phản bác lại ý kiến cho rằng thất bại có thể đoán trước và tránh khỏi.
Thử nghĩ xem: chẳng lẽ các nhà khoa học cần phải thử mới biết đốt cháy thuốc súng là việc nguy hiểm? Nhờ biết trước những sai lầm phổ biến, những thất bại, một nhà khoa học sẽ làm việc hiệu quả hơn nhiều. Và điều đó cũng đúng khi áp dụng trong lĩnh vực khởi nghiệp.
Hãy thử quan tâm đến những con số. Có đến 2/3 những startup tiềm năng thất bại vì gặp khó khăn trong chính đội ngũ sáng lập. Nghiên cứu đã cho thấy những thất bại này thường bắt nguồn từ nhiều quyết định sai lầm về nhân sự trong giai đoạn đầu. Những vấn đề này  hoàn toàn có thể tránh khỏi.
Mỗi ngày, những quyết định sai lầm này đang giết chết rất nhiều ý tưởng tuyệt vời có thể đem lại phép màu cho nền kinh tế. Bằng cách đào tạo kỹ càng các nhà khởi nghiệp về các thất bại, chúng ta có thể gia tăng khả năng thành công – và giúp quốc gia tăng trưởng mạnh mẽ hơn.
Bên phản đối: Trường học tốt nhất chính là cuộc sống thực tế
Victor W. Hwang
Kĩ năng khởi nghiệp không thể giảng dạy trong một lớp học thông thường. Muốn học nó, hãy bắt tay vào làm và tự trải nghiệm.
Victor W.Hwang: Kỹ năng phải được trau dồi và tổng hợp từ cuộc sống thực tế

Tại sao ư? Khởi nghiệp vô cùng hỗn loạn và đầy rẫy khó khăn. Đối với 1 doanh nhân, ranh giới giữa quyết định đúng và sai thường không rõ ràng. Nhưng thực tế chứng minh họ có năng lực ra quyết định tốt hơn nhờ được trải nghiệm thực tế.
Khởi nghiệp cũng là một môn thể thao đồng đội, không phải hoạt động đơn lẻ. Không ai có thể một mình gây dựng cả sự nghiệp mà không cần tới bất kỳ sự giúp đỡ nào từ những người xung quanh. Thực tế, một nhà khởi nghiệp sẽ phải hợp tác với rất nhiều người khác nhau, mỗi người trong số họ lại có những “rào cản xã hội” riêng biệt, cho dù đó là những sự khác biệt về địa lý, văn hóa, ngôn ngữ, hay đơn giản chỉ là sự dè dặt lúc đầu.
Một nhà khởi nghiệp xuất sắc cần phải thấu hiểu và vượt qua được những rào cản đó, để những đối tác đó tận tâm dốc sức làm việc cho mình. Những kĩ năng này không thể giảng dạy trong một lớp học chính quy, và cũng không thể phát triển được trong một vài học kỳ hoặc thậm chí vài năm.  Khởi nghiệp là kĩ năng được trau dồi thông qua quá trình tự trải nghiệp cuộc sống. 
Khởi nghiệp là một môi trường khác hoàn toàn
Đó là lý do tại sao so sánh giảng dạy khởi nghiệp với giáo dục kinh doanh truyền thống sẽ không mang lại hiệu quả. Đào tạo MBA sẽ dạy bạn cách phân bổ nguồn lực và tính toán những rủi ro. Những kỹ năng này đã lượng hóa và giảng dạy rộng rãi, trong khi những kỹ năng khởi nghiệp thì không (và không thể!).
 
Tôi đã chứng kiến rất nhiều giám đốc điều hành rời khỏi những tập đoàn lớn và tham gia vào các startup nhưng chưa có sự chuẩn bị về kinh nghiệm. Họ biết cách quản lý nhưng dường như chưa sẵn sàng trong việc ra những quyết định có độ nhạy cảm cao, những cái bắt tay không chính thức trong những cuộc đàm phán, những vụ xung đột giữa các nhà sáng lập và nhà đầu tư, hay những công phải tự tay giải quyết – từ những việc cỏn con như đổ rác hay sửa máy photocopy.
Do đó để làm chủ một startup cần phải có sự hiểu biết sâu sắc từ những người đã từng có kinh nghiệm thực tế.
Hãy thử tưởng tượng, một nhân viên tiềm năng đang đứng giữa sự lựa chọn gia nhập một công ty danh tiếng hay một startup nhỏ bé. Hãy nhìn vào những con số, thật điên rồ nếu như bạn chọn công ty nhỏ bé kia. Chắn chắn thu nhập của bạn sẽ ít hơn, chấp nhận rủi ro lớn hơn và những gánh nặng cảm xúc, và danh tiếng của bạn có thể sẽ bị hủy hoại nếu như thương vụ đó đổ bể.
Một doanh nhân khởi nghiệp cần cho những nhân viên tiềm năng đó thấy được sự khích lệ, để cho họ thấy tại sao việc gia nhập công ty nhỏ bé này thật sự giá trị. Ví dụ, một người muốn có cơ hội để thay đổi thế giới. Hoặc họ sẽ có được động lực khi tham gia vào 1 cuộc phiêu lưu, đầy rẫy những thử thách hoặc tình yêu mới lạ khi tham gia startup.
Cách tiếp cận tốt nhất để tiến tới các vụ tuyển dụng tiềm năng là gì? Bạn không thể chỉ ngồi trong một lớp học, nói chuyện với cùng 1 người ngày này qua ngày khác được.
Sự logic này đúng với mọi phương diện của 1 startup. Hãy tưởng tượng bạn có một sản phẩm hứa hẹn sẽ thay đổi cả ngành công nghiệp. Nhưng sở hữu sản phẩm tốt hơn là chưa đủ. Bạn phải có năng lực thấy hiểu khách hàng tiềm năng và trả lời câu hỏi quan trọng về họ.
Ví dụ, ai sẽ là đối tượng được nhắm đến, người nào sẽ hiểu được ý tưởng của bạn và thực hiện nó? Những ưu đãi mà khách hàng được hưởng khi mua sản phẩm startup có độ rủi ro cao là gì?
Dám thất bại
Phải thừa nhận rằng, ngày nay người ta đã dành nhiều sự quan tâm hơn cho việc giáo dục khởi nghiệp, và những khóa học này càng ngày càng bài bản hơn. Nhưng tôi cho rằng bản thân những gì mà phần lớn các lớp học khởi nghiệp truyền thống đang gắng giảng dạy – cách tốt nhất để tránh những sai lầm – lại chính là một sai lầm nghiêm trọng.
Dạy các doanh nhân cách tránh mắc sai lầm chính là làm hại họ. Họ sẽ bị cuốn theo vòng xoáy lên kế hoạch sản xuất mà không có kiến thức cũng như kinh nghiệm thực tế. Thất bại và rủi ro là điều không thể tránh khỏi, đó cũng là cách để kiểm tra những giả thuyết và học hỏi từ thế giới bên ngoài. Giống như các nhà khoa học vẫn sẽ tiến hành thí nghiệm cho dù có thể nó sẽ không thành công, nếu bạn muốn tạo ra một thư gì đó mới mẻ, hãy đừng ngần ngại trước những thất bại hay rủi ro.
Doanh nhân sẽ học hỏi được nhiều thứ từ những thử nghiệp và hợp tác đó trong thế giới thực. Cách tốt nhất là để họ tự bắt tay vào xây dựng công ty, với sự giúp đỡ của các nhà cố vấn và cộng đồng khởi nghiệp.
Chúng ta không thể dạy kĩ năng khởi nghiệp theo cách truyền thống. Nhưng chúng ta nên đưa ra cách để họ tự giúp chính mình học hỏi hiệu quả hơn. Điều đó cũng có nghĩa là cung cấp cho họ một mạng lưới những nhà cố vấn và nuôi dưỡng nền văn hóa kinh doanh xung quanh họ:  dám ước mơ lớn, mở cánh cửa tri thức và tiếp thu những kiến thức mới, để họ tin tưởng, tự trải nghiệm và dám mắc sai lầm. Có vậy, những thứ mới mẻ mới xuất hiện và phát triển.
Cách làm việc này giúp vượt ra ngoài lối mòn truyền thống, tập trung nhiều hơn vào cá nhân những người khởi nghiệp và nuôi dưỡng cộng đồng xung quanh họ. Và về lâu dài nó sẽ mang lại những thành quả phát triển hết sức to lớn.
Nguồn: WeStart

0 comments:

Đăng nhận xét